Moskova’nın dış politika harcamalarında tasarrufa gitmesinin, eski Sovyet topraklarında kısa zamanda nasıl ölümcül sonuçlar doğurduğu tecrübeyle görüldü. Yıllarca hiç bir şey yapılmayan Kafkasya’da, daha sonra, sadece Gürcistan’ı barışa zorlamak için çok büyük masraflara girilmekle kalınmadı (uzmanların tahmini 22 milyar Ruble’den fazla1), ayrıca birçok ‘‘maddi olmayan masrafların” yapılmasına da sebep oldu.
Tüm insanların kardeş olduklarını söyleyen ve her şeyin kendi kendine hallolacağını belirterek bizi rahatlatan düşüncelerin neye mal olduğu görüldü. Tskinval’in Gürcü birlikleri tarafından nasıl ‘‘olimpiyat saldırılarına” uğradığı ve Kiev tarafından düzenlenen ve uzun süren ‘‘doğalgaz savaşının’’ nelere mal olduğu görüldü. Ve ileride bunların tekrar edilmesi de gayet mümkün.
Son zamanlarda bu tür düşüncelere, Amerikalıların yaptığı “tüm cephelerde aynı anda savaşmak için gücünün olmadığı ve merkezden uzak bölgelerin tedirgin olmamaları gerektiği” yönündeki rahatlatıcı açıklamaları eklendi.
Enformasyon savaşları ile meşgul olan ABD’nin uzman ve profesyonel temsilcileri, “sanki bizde (yani Amerika’da) herkes sadece eğlence ile ilgileniyor” diyorlar. Ve bu anlayıştakilerin sayısı o kadar arttı ki, artık onları hiçbir yere gönderemedikleri gibi, STK’lar, devlet birimleri, USAID’ler ve diğer ‘‘binyılın çağrıları’’ da hiçbir işe yaramıyor.
…
Stratfor analiz merkezi uzmanları, kendi makalelerinde şu sonuca varıyorlar: ‘’Mali krizin Rusya’yı güçsüzleştireceğini beklememek lazım.”
Onlar, ‘‘Rusya ordusu geniş bir modernizasyon ve reform sürecinde bulunuyor ve kendi savaş kabiliyetini yeniden tesis ediyor’’ diyorlar ve Moskova’nın elinde finanstan öte, çok daha güçlü enstrümanlar olduğunu ve bunlar yardımıyla gücünü hala koruduğunu belirtiyorlar. 2
Şimdi, gelin de ‘’Ruslar geliyor!’’ gibi saçmalıkları hatırlamayın… Halbuki, dünyanın çeşitli noktalarında ve öncelikle de ‘‘Avrasya Balkanlarında’’ meydana gelen çatışmalara baktığımızda, Birleşik Devletlerin burada ‘’hiçbir zaman, boş durmadığını’’ görebiliriz.
Bazı Rusyalı politologlar tarafından Amerikalılara yapılan “Moskova ile ilişkilerde provokasyon taktiğinden vazgeçmelerine” ilişkin çağrılar, tarlaya bırakılan ve lahanayı yememesi istenen keçiye yapılan çağrıya benziyor. Zaten provokasyonlar, geleneksellik kazanmış ve ABD ve yakın müttefiklerinin dış siyasetinin ayrılmaz parçalarından biri haline gelmiş vaziyette.
Kötüleşen sosyo–ekonomik durumla paralel olarak meydana gelebilecek bir başka askeri–siyasi krizin (altı aylık askeri reform gibi kuru ve anlamsız hususlar hakkında konuşmaya bile gerek yok) patlak vermesi ihtimali ilerleyen zamanla daha da artacak.
‘‘Kafkasya köprübaşı’’ olarak, bu amaçlar için çok idealdir. Tiflis yönetimi, (İrakliy Alasaniya’nın yerine kim gelecek veya bay Saakaşvili’nin yerine kimin gelip gelmeyeceğine bakmadan) hiçbir durumda, ‘‘ezeli Gürcü topraklarının” Rusya tarafından işgaline razı olamaz.
Bir psikiyatr olan ABD eski Büyükelçisi ve şimdi savunma bakanı olan David Suharulidze, silahlı kuvvetlerin savaş gücünün artırılması için modernize edildiğini açıkladı.
Gürcistan’a silah sevkiyatının başladığına dair haberler, Rusya–NATO Konseyi çalışmalarının başlayacağı ve diplomatik görüşmelerde iyimser bir havanın oluştuğu bir dönemde, Sergey Lavrov’un, ABD Devlet Sekreteri Hilary Clinton ile yapacağı ilk görüşme öncesi zuhur etti. Böylece Amerika’nın, ‘‘Gürcistan projesine’’ verdiği siyasi, askeri ve teknik desteğin hafifletilmesi bile söz konusu olmadı.
Bayan Clinton’un Yardımcısı Daniel Freed, Batı’nın Gürcistan ile ilişkilerinin, Rusya ile ilişkilerin iyileşmesi için feda edilemeyeceğini söyledi.
ABD Silahlı Kuvvetleri cephaneliğinden çıkarılıp Kafkasya’ya sevk edilen eski silah ve teçhizatın, Gürcistan ordusu için modern bir silah olduğu belirtiliyor. 3
Gürcistan Savunma Bakanlığı Ocak ayında, yaşları 35’den küçük olan vatandaşlarının sözleşmeli olarak 4 yıl askerlik yapmaları için bir ilan yayınladı. Bazı uzmanlar, Gürcistan’ın yeniden militarize edilme sürecinin bir veya bir buçuk yıl içerisinde gerçekleştirilebileceğini belirtiyorlar.
Gürcistan’ın 2009 yılındaki askeri bütçesi 900 milyon Lari’dir (540 milyon ABD doları)4. Avrupa misyonu sempatisinin, tam ve mutabakatla Tiflis’in yanında olması, bize yakın iki devleti hedef alan Gürcistan’ın askeri yapısının yeniden kurulmasına yardım ediyor.
Güney Osetya Devlet Başkanı E. Kokoyti, uluslararası gözlemcileri, halen silahlanmaya devam eden Tiflis’in intikam planlarını hoş görmekle suçladı. Güney Osetya liderinin verdiği bilgiye göre, şu anda Avrupalı gözlemcilerin sorumlu oldukları bölgede Gürcistan’ın 35 silahlı kontrol noktası bulunuyor.
Gürcistan silahlı kuvvetleri, gözlemcilerin gözü önünde, Medvedev-Sarkozy’nin imzaladığı anlaşmayı ciddi şekilde ihlal ederek, saldırılardan korunmak için inşa edilen sığınak ve tesisleri tamir ediyor, yenilerini inşa ediyor ve ateş açma noktaları kuruyor.5 Anlaşmaların ihlal edilmesinden doğan tüm sorumluluk Gürcistan’a ve Avrupalı gözlemcilere ait; ancak, Avrupalı gözlemciler, bu konuda Gürcistan’a hiçbir müdahalede bulunmak istemiyorlar. 6
Bazı güzergahlarda Gürcistan’ın askeri zırhlı araçları toplanıyor, (G. Osetya’daki) yerleşim birimlerinde yaşayan sivillere ve askerlere karşı saldırılar yapılıyor; ardından da Moskova’da, ‘‘Gürcistan’ın parçalanması’’ için planlar yapıldığı, hatta ‘’Tiflis’i işgal edilmek istendiği” gibi ‘‘haberler’’ yayılarak yaygara yapılıyor. Yurt dışından yapılan provokasyonlar, iç problemlerin de etkisiyle daha da artıyor. Bunların dikkate alınması lazım.
Mesela Moskova’dan Güney Osetya’ya sadece maddi yardım yapması değil, yerel devlet yapılanmasına katkıda bulunması ve yapılacak düzenlemelerin ileride yasal statüler haline getirilmesi için de destek vermesi isteniyor. Tabii, kadro meselesi burada anahtar rol oynuyor. Ancak mevcut alışılmış ve çok iyi olmayan yönetim metodlarının değiştirilmesi (rüşvetlerin kesilmesi, devlet organlarında yönetim gereklerinin hakim kılınması ve işletmelerde tamamen kar elde etmeye odaklanılması), yakın bir zamanda Rusya açısından Kafkasya’daki problemleri artıracak, belli bir bedel ödenerek elde edilen Ağustos başarısını tamamen değersizleştirecektir.
Burada durum şu: Tskinval ve Ahalgori yerleşim bölgelerinden gelen Gürcistanlı mültecilerin, Avrupa Birliği tarafından bütün ihtiyaçları temin edilirken (onların çok iyi evlerini ‘‘kümes’’e benzetmek dürüstçe olmaz); aynı savaştan zarar gören Güney Osetya sakinlerinin ise (askeri çadırlarda veya akrabalarının yanında kalabalık bir şekilde kalarak) yaşam mücadelesi vermeleri kabul edilemez.
Böyle bir durumda, batılı kuruluşların temsilcilerinin, Güney ve Kuzey Osetya vatandaşlarına parmaklarını uzatarak “Rusya Federasyonu’ndan bağımsız’’ olarak yaşamalarının tüm “cazibeli” taraflarını anlatmamalarını beklemek büyük bir saflık olur.
Tabii ki bay Saakaşvili ve onun ‘‘cesur’’ savaşçıları, zarar görmeyen sivil vatandaşların sayısının minimuma inmesi için her şeyi yaptılar. İnsanlar kendi rahatsızlıklarını Rusya’ya aktarmak istemiyorlar, ancak bu bizim hiç bir şey yapmamamız için bir neden değil. Ve Rusya ile Güney Osetya arasındaki ilişkiler, dikkatleri üzerine toplayan bir model olarak sadece Kafkasya’da değil, tüm eski Sovyet topraklarında anahtar önem taşıyor.
Burada tabii ki şunu da söylememiz gerekiyor: Eskiden Gürcistan’a bağlı olan ve şimdi bağımsız olan bu iki özerk cumhuriyetin her birinin kendi özel durumları var.
Abhazya içindeki siyasi yapı yeteri kadar sağlam. Cumhuriyetteki iktidar organları geçen senelerde de etkili bir biçimde faaliyet gösteriyordu. (Tabii ki ekonomik ambargo ve siyasi izolasyon şartlarında bu belli sınırlarda ve ne kadar mümkünse o kadar yapılıyordu.) Bağımsızlığın kazanılmasıyla bu alandaki durum daha da sağlamlaştı ve sıkça hatırlatılan sosyo–ekonomik ve diğer problemler, (sosyal tabakalara ayrılmak, demografi ve ülke dışından işçi akını) çok ciddi olmasına rağmen çözülebilir problemler haline geldiler.
Dünyadaki küresel krizin Abhazya’yı sıçramamasına rağmen, Abhazya cumhuriyeti yönetimi, bütçe kaynaklarından finanse edilecek tüm projelerin hayata geçirileceğini ve ayrıca sosyal yapıların inşası ve tamiri için ilçelere yardım yapılacağını açıkladı. 7
Oçamçira ilçesinde, yüksek kaliteye sahip petrol bulunduğu ve bu petrolün rezervlerinin belirleneceği ve değerlendirileceği bildirildi. Havaalanları, demiryolları ve deniz limanları gibi ulaştırma sistemlerinin işletilmesine de büyük önem veriliyor.
Sergey Bagapş, transport projelerinin ve Ermenistan, Azerbaycan ve Yakın Doğu yönünde inşa edilecek demiryolları projelerinin uygulanabileceğine inanıyor. Abhazya Devlet Başkanı, şu anda Güney Osetya ile Moskova arasında yaşanan mali sıkıntıları, kendilerinin de yaşayabileceği ihtimalini reddediyor.
S. Bagapş bu konuda şöyle diyor: ’’Biz şimdi Rusya ile anlaşmazlığın olmadığı bir şemaya göre çalışıyoruz: Para Rusya’nın, müteahhitleri Rusya’nın, ödemeleri yapan Rusya, aynı şekilde teknik denetimi de Rusya yapıyor. Bu şekilde Abhazya yatırımlara dokunmuyor bile.’’ 8
Abhazya Cumhuriyeti’ndeki olumlu ve dinamik değişiklikler, Rusya ile Abhazya arasında ekonomik, askeri, siyasi alanda işbirliği için uzun vadeli planlar yapmaya imkan veriyor.
Abhazya Başbakanı Aleksandr Ankvab ve Maliye Bakanı Beslan Kubrava’nın Moskova’daki görüşmelerinin ana konusu ortak yatırım projeleri oldu. Moskova’ya resmi iş gezisinde bulunan Devlet Başkanı Sergey Bagapş, ekonomik alanda çok ciddi bir süreç yaşanmasına rağmen, önceden planlanan tüm Rusya-Abhazya projelerinin yürürlükte olduğunu belirtti.
Abhazya Cumhuriyeti’nin, Rusya bölgeleri ile ilişkileri de aktif bir şekilde gelişiyor, ticaret ve sanayi odaları ile diğer kuruluşlar arasındaki ilişkiler de hızlandı. Askeri ve siyasi alanda yapılan girişimlerin9 devam etmesi ve koordineli bir şekilde yürütülmesi lazım.
Rusya Donanması (Deniz Kuvvetleri) Genelkurmay Başkanlığı’ndan alınan enformasyona göre, 2009 yılında, Abhazya sahilindeki derinletme çalışmaları de dahil, Karadeniz Donanması’nın Oçamçira’daki savaş gemileri üssünün inşaatına başlanacak. Tüm çalışmaların bitirilmesinden sonra, başkent Sohum’un 60 km doğusunda bulunan Oçamçira limanı, büyük ve küçük komando çıkarma birliklerinin bulunduğu savaş gemilerini ve ayrıca Karadeniz Donanması’nın askeri botları ve deniz arama-tarama savaş gemilerini kabul edecek ve tamir işlerini de temin edebilecek. 10 Ocak ayı sonunda, Rusya’nın Abhazya Cumhuriyeti’ne yaklaşık 20 savaş uçağı ve askeri–transport uçakları yerleştirmesinin beklendiği de bildirildi.11
Gürcistan Dışişleri Bakanı Grigol Vaşadze, Gürcistan Parlamentosu’nda yaptığı konuşmada, Abhazya’nın Gudauta şehrindeki askeri hava alanına 27 Rus savaş uçağının yerleştirildiğini söylediği zaman, Rusya Savunma Bakanlığı Basın ve Enformasyon Müdürlüğü’nden yapılan yalanlama12 çok manidardı. Ve durum gerçekten böyle gelişiyorsa, Moskova’yı ‘‘Gürcistan’a karşı saldırı düzenlemekle” suçlayanları, böyle bir yalanlamayla ikna etmek çok zor. Bu ifadeler, Rusya ordusunu, Gürcistan tarafından Abhazya’ya karşı askeri harekatın başlatılmaması için garanti olarak gören Abhazya sakinleri için ise sadece şaşkınlık oluşturuyor.
Sergey Bagapş’ın ifadesine göre, Rusya askeri üsleri Abhazya topraklarında 49 yıl süreyle bulunacak. Böylece, Abhazya’da, uzun süreli askeri güvenlik sağlanmış olacak. Bu arada, bu projelerin tam kapasite ile çalışmasına kadar (ki tüm bu çalışmalar birkaç sene sürebilir) Abhazya’ya saldırı ihtimali her zaman mevcut olacak. Önceden olduğu gibi, Gal ilçesi ve Kodor Deresi problemli noktalar olarak kaldı. Ancak, geçen sene Abhazya ordusunun asayiş harekatları sonucunda bu ilçelerdeki durum istikrara kavuştu.
Bazı değerlendirmelere göre, Gürcistan sadece sahil yapısını yeniden düzenlemedi, destek olarak sekiz de savaş gemisi aldı.
Burada, Ağustos olaylarını hatırlarken şunu da unutmamak lazım, Abhazya Cumhuriyeti sahillerini koruyan Karadeniz Donanması’nın savaş gücü, donanmada toplu şekilde personel çıkışı yapıldığı dönemden şu ana kadar artmış değil.
Güney Osetya’daki durum ise, hem objektif (üç taraftan Gürcistan toprakları ile sarılan cumhuriyetin coğrafi durumu), hem subjektif bazı faktörlere göre daha belirsizdir. Cumhuriyeti pratik olarak yeniden inşa etmek gerekiyor. Ve Moskova ile Tskinval arasındaki ekonomik işbirliği alanında meydana gelen bazı problemler meselenin çözümünü zorlaştırıyor. ‘’Kommersant’’ gazetesinin verdiği habere göre, anlaşmazlığın nedeni, Güney Osetya Cumhuriyeti’nin yeniden inşası için, tahsis edilen 10 milyar Ruble’nin, kim tarafından kontrol edileceği konusudur.
2008 yılının Aralık ayında, Rusya Federasyonu Sayıştayı, Güney Osetya’nın yeniden inşası için bir Federal İdare’nin oluşturulmasını teklif etmişti. Ve bu Federal İdare, tüm yeniden inşa sorunlarını koordine edecek ve belirli çalışmaların yapılması için müteahhitleri seçecekti.
Tskinval’dekiler ise kendi karşı argümanlarını ortaya koyuyor ve Rusya’nın Güney Osetya’yı bağımsız devlet olarak resmen tanıdığını öne sürüyorlardı. 13
Ancak, cumhuriyette bazen cereyan eden sert iç siyasi muhalefet hiç kimse için sır değil. Bu faktör, Rusya tarafından bir müddet önce tanıdığı yeni devletle ilgili durumu zora sokuyor. İnsanlar sadece şu anda mevcut olan ve sorunların üstesinden gelemeyen iktidarın olumsuz yüzünü görüyorlar.
Bazı uzmanlar, Güney Osetya’yı ‘’kulpu olmayan bavula’’ benzetiyor.14 Ancak, şu anda mevcut olumsuz eğilimler sonucunda, bu ‘’bavul’’ un yavaş yavaş insanların umutsuz heyecanı ile dolacağı ve tehlikeli bir patlayıcı yüke dönüşeceği belirtiliyor. ‘’Amerikanın Sesi’’ radyosunun ‘’Rusya ve Güney Osetya arasında çatışma kaçınılmaz’’ 15 başlığıyla yaptığı bir haberde bahsedilenlerin ise bu gidişle hayal olmaktan çıkacağı belirtiliyor.
Oluşan olumsuzlukların giderilmesi artık ertelenemez. Bilindiği gibi, bundan önce Güney Osetya’nın yeniden inşası ile ilgili bakanlıklar arası komisyonun toplantısı Moskova’da yapıldı.
Bize göre, yeniden inşa işlerinin normal seyrini engelleyen problemlerin hemen ortadan kaldırılması lazım. Yoksa, Güney Osetya’daki durum hızlı bir şekilde sosyal patlamaya yol açabilir ve Rusya’nın, Kafkasya’daki (ve sadece Kafkasya’daki de değil) pozisyonuna onarımı mümkün olmayan zararlar verebilir.
_________________
1. İvanov V. Güney Osetya’daki zaferin değeri // Nezavisimaya Gazetesi. – 2008 – 20 Ağustos.
3. Sivkov K. ‘’Ekspert - TV’’ kanalında canlı yayında konuşma, 21 Ocak 2009.
4. Liklikadze K. Gürcistan: ‘’ordunun ’’iyileşmesi’’ para yetersizliğinden dolayı’’belirsiz.
8. Sergey Bagapş egemenliği pazarlamıyor. // Nezavisimaya Gazete. - 2009. - 6 Mart.
11. Rusya, Abhazya’da askeri uçakları yerleştirmeyi planlıyor. // İzvestiya. - 2009. - 29 Ocak.
13. Gabuyev A. Tshinvali için kontrol. // Kommersant.– 2009. – 3 Mart.
15. Plotnikova A. Amerikanın Sesi: ‘’Rusya ile Güney Osetya arasında çatışma kaçınılmaz.’’ 5 Mart 2009
________________________________
KAYNAK: http://www.fondsk.ru/article.php?id=1972
TERCÜME: KAFKASEVİ
