Etnik Çatışmaların Zemini

Küçük ve oldukça istikrarsız bir cumhuriyet haline gelen Karaçay-Çerkes son aylarda dikkatleri üzerine çekmeye başladı. Ülkedeki gerginliğin arttığıyla ilgili yazılar çoğalmış vaziyette. Kuzey Kafkasya Federal Bölge yetkili temsilcisi Aleksandr Hloponin ile Rusya Federasyonu Devlet Başkanı Dmitriy Medvedev 2010 yılının Şubat ayı sonunda ülkeyi birlikte ziyaret ettiler. Olup bitenlerin birçoğu satılmış ülke bürokratlarının odalarında yedi kilit altında saklı tutulmasına rağmen, KÇC’ne kısa bir ziyaret gerçekleştiren federal yönetime sadece ülke halkının yaşamındaki bazı “güzel” enstantaneleri gösterdiler. İstikrarsızlığın tırmanmasının başlıca nedeni, “devlet başkanının Karaçay, başbakanın Çerkes, parlamento başkanının Rus olması” şeklinde formüle edilen 1999 tarihli eşitlik anlaşmasının KÇC’nin mevcut iktidarı tarafından ihlal edilmesidir.

Karaçay çoğunluğun parlamentoda Çerkes kökenli Vladislav Derev’in Federasyon Konseyi'ne adaylığının önünü kesmesi, istikrarsızlığı daha da derinleştirmiştir. Bu gelişme Çerkes nüfusun toplu protestolarıyla yankı bulmuştur. Çerkes sivil toplum örgütlerinin yasa hükümlerini göz ardı etmeleri, ülkede zaten gergin olan sosyo-politik durumu iyice çıkmaza sokmuştur. Komşu ülkeler olan Kabardey-Balkar ve Adıgey “Adıge Xase” gençlik kolları bu süreçte aktif olmuştur. Üç bölgenin sivil toplum örgütleri liderleri halk mitinglerinde her türlü kanunsuzluğa ve hükümet cephesinin vatandaşlara keyfi davranmasına izin vermeyeceklerini defalarca beyan etmişlerdir. KÇC’deki durumu değerlendiren birçok uzman ve siyasetçi, Boris Ebzeev’in Rusya Federasyonu Anayasa Mahkemesindeki onca deneyimine rağmen bölge yönetimi için hazır olmadığı konusunda hemfikir olmuşlardır. Kısa süreli yönetim döneminde Ebzeev'in, etno-politik hassasiyet konusundaki eksikliği ve KÇC’deki istikrarın özellikleri ve püf noktalarını dikkate almadığı açıkça ortaya çıkmıştır.  Ayrıca, Boris Ebzeev’in alenen alkol kullanımı ve buna bağlı olarak sergilediği dengesiz hareketler gözlerden kaçmamaktadır. Görünen o ki, büyüyen problemler ve bu problemleri çözümleyememenin Ebzeev için sıkıntı yarattığı aşikârdır. Dolayısıyla her şeyi “unutma” isteği her geçen gün artmaktadır. Söylediklerimizin daha net anlaşılabilmesi için KÇC yönetiminin reformlarına şöyle bir bakalım. Yapılan çalışmaları aşağıdaki şekilde tasnif edebiliriz:  

1.  KADRO POLİTİKASI

Boris Ebzeev’in en “çarpıcı” atamalarına ilişkin bazı isim ve istatistikler verelim:

1.  Everest Goçiayev (B.Ebzeev’in kuzeni)– “Poselok Dombay” belediyesinin başına getirilmiştir. Kendisi geçmişte Moskova’daki patlamalarla ilişkisi bulunan illegal terör örgütünün lideri A. Goçiayev’in saklanması ile ilgili davadan tanınmaktadır.

2.  Rauf Rauleviç Araşukov (“Stavropol region gaz” Ltd.Şti ve “Stavropol kray gaz” A.Ş. genel müdürü Raul Araşukov’un oğlu) – KÇC, Habez ilçesi başkanı olarak tayin edildi. 1987 doğumlu Rauf Araşukov 17 yaşında Stavropol Duma’sının delegesi olmuş, daha sonra KÇC Çalışma ve Sosyal Kalkınma Bakanlığı'nın başına getirilmiş, akabinde Boris Ebzeev’in müsteşarı olmuş ve nihayet son tayin ile Habez ilçesi belediye başkanı koltuğuna oturmuştur. Genç adamın kriminal içeriğinin anlatılması halinde sayfalar tutacak “çılgınlıkları” herkes tarafından bilinmektedir.

3. İsmail İbragimoviç Aliev – KÇC Hükümet Başkanı Birinci Vekili olarak atanmış olup ekonomiyi yönetmektedir. Karaçay milliyetçisi, Karaçay halkının diğerlerinden üstünlüğü tezinin baş mimarlarından biridir. Devlet hizmeti alanında ve genel olarak yönetici olarak herhangi bir deneyimi bulunmamaktadır. Agresif ve Karaçay olmayanlara hoşgörüsü olmayan, oldukça nahoş bir kişiliktir. 

4. Ratmin Umaroviç Aibazov – KÇC adına Federasyon Kurulu senatörü. B. Ebzeev’in önerisiyle ülke parlamentosu tarafından “seçilmiştir”. 1979 yılında R. Aibazov 117. Madde 2. Bentteki tecavüz suçundan 6 yıl hapse mahkum edilmiştir. Ceza süresini tamamlamıştır. 2003 yılında kriminal geçmişi mahkeme arşivlerinden “gizemli bir şekilde yok olmuştur”. R. Aibazov, sermayesini yasa dışı faaliyetlerle oluşturmuştur. 1999 yılında büyük çapta sahtekarlıktan dolayı ceza dosyası açılmıştır. Uzun süren incelemelerden sonra dosya “kapanmıştır”. Malvarlığı 100 milyon avro olarak değerlendirilmektedir. R. Aibazov’un, KÇC Yüksek Mahkeme Başkanı Andrei Davıdkov’un desteğiyle akrabalarını ilçe mahkemelerine yerleştirmekle meşgul olduğu net bir şekilde bilinmektedir. R. Aibazov son zamanlarda devlet başkanı Ebzeev’e birkaç pahalı araba ve daire hediye etmiştir.

5. Umar Ahmatoviç Uzdenov – Malokaraçaevsk ilçe başkanı olarak “seçilmiştir”.  Yasadışı ve aşırı örgütlerle ilişkileriyle tanınmaktadır. İlçe başkan koltuğuna yasadışı çete örgütlerinin sessiz desteği ve propagandası ile B. Ebzeev tarafından önerilmiştir.

Sonuçta, ülkenin toplam nüfusunun % 38’ni oluşturan Karaçaylıların yönetimdeki dağılımı aşağıdaki gibidir:

- Tahkim kurulu – % 70; - 

Yürütme kurulu – % 44;

- Hakimler –% 80 üzeri;

- Trafik denetim dairesi – % 80 üzeri;

- Mahkemeler (Yüksek Mahkeme dahil)

– % 50 üzeri;

- Saymanlık – % 42;

- Seçim komisyonu– % 52;

- Millet Meclisi (Parlamento) vekilleri -% 51;

- Savcılık – % 50 üzeri;

B. Ebzeev’in kadro politikasında açıkça etnisite gözettiği aşikârdır. Tüm atamalarda oğlu B. Ebzeev’in aktif rol aldığını da eklemeliyiz.

2. EKONOMİ 

Sosyo-ekonomik alanda Karaçay-Çerkes, Rusya bölgeleri refah düzeyi sıralamasında her geçen ay daha alt sıralara inmektedir. Belirtilen rakamlar 2009 yılı ortasına aittir (ki şu anda durum daha fazla gerilemiştir):

- Tarım Sektörü: Büyükbaş hayvan sayısı önemli derecede azalmıştır, tüm hububat kültürünün ekin alanları küçülmüştür. Üretim malları % 10 oranının üzerinde pahalılaşmıştır.

- Sanayi Üretimi: %11 oranında düşmüştür.

- İnşaat Sektörü: İş hacmi % 57 oranında azalmıştır. Sosyal konut inşaatı durmuştur.  Tabii ki, imar ve iskandan sorumlu tüm kilit görevlerde B. Ebzeev ve R.Aibazov’un adamları bulunmaktadır. 

- Halkın Gelir Düzeyi: (Enflasyon ve diğer faktörleri kapsayan özel ekonomik göstergeler ve hesaplamalara göre) % 7 oranında gerilemiştir.

- Ücretler: Ücret ödemelerinde ertelenmiş borç hacmi % 70 oranında artmıştır. Uzmanlar, ekonomi alanında oldukça olumsuz bir tablo çizmelerine rağmen, KÇC hükümeti krizden çıkmak için her hangi bir girişimde bulunmamaktadır. Tüm yaptıkları içi boş beyanatlarla sınırlıdır.

3. KRİMİNAL

KÇC yönetiminin tüm suç ve kanun ihlalleriyle ilgili gerçek istatistikleri örtbas etme girişimlerine rağmen, yoğun bir çaba ile bölgedeki suç oranları ile ilgili rakamlara ulaşmayı başardık.  2009 yılının ortası itibariyle kaydedilen suç oranı, geçen yılın aynı dönemine oranla % 17 artış göstermiştir. Ağır cürümlerin oranı ise % 32,6’ya ulaşmıştır. Cinayet ve suikastların sayısı 1,8 misli, holiganlık 3,5 misli, ekonomik suçlar 1,6 misli, rüşvet 2 misli artmıştır. Aynı kaynağın belirttiğine göre, küçük ve orta çaplı girişimcilere idari baskı oldukça yükselmiştir. Birçok yatırımcının ülkeyi terk etmesine bağlı olarak ticaretten vergi kesintileri % 30 oranında azalmıştır. Mevcut durum, iş adamlarına karşı yürütülen “idari hortumculuk” olarak tanımlanmaktadır. Bu da, nakit akışların yeniden dağılımını ve rakiplerin tasfiye edilmesini sağlamaktadır. İçişleri Bakanlığı KÇC Ekonomik Suçlarla Mücadele Bölümü Başkanı A. Hapaev bu tür siparişlerin ana “yüklenicisidir”. Yer altı dünyası ve radikal illegal örgütlerle bağlantıları mevcuttur. KÇC İçişleri Bakan Yardımcılığına terfisi devlet başkanı Ebzeev ve senatör Aibazov tarafından desteklenmektedir.

4. SONUÇ

Tüm açıklananlardan aşağıdaki sonuç çıkmaktadır:

1. Karaçay-Çerkes hükümeti ve devlet başkanı Boris Ebzeev görevlerini yerine getirmekten acizdir;

2. Bölgenin yönetimi hususunda ciddi problemler mevcuttur;

3. Halkın refah düzeyi Rusya ortalamasının altındadır;

4. Yolsuzluk seviyesi çok yüksek, kadrolaşma ve hükümetin kriminal unsurlarla işbirliği tüm sınırları zorlamaktadır;

5.  Sosyo-ekonomik göstergeler çoğunlukla olumsuzdur;

6. Yasadışı örgütlerle mücadele yetersizdir;

7. Sosyo-politik durum oldukça gergindir. İktidarın sivil kuruluş temsilcileriyle diyalogdaki kabiliyetsizliği sosyal patlamayı tetiklemektedir. Dimitri Medvedev’in KÇC'ni ziyareti, ülke yönetiminin, bizzat Boris Ebzeev ve yandaşlarının Kuzey Kafkasya'nın istikrarı ve Rusya'nın bütünlüğü için arz ettiği tehlikenin Federal Hükümet'çe de görülmesini sağlamıştır. (Devam edecek)