Çerkes Hakları İnisiyatifi projesi olarak Prof. Dr. Günsel Şurdum Avcı başkanlığında bir grup Çerkes kadını tarafından kurulan Çerkes Kadınları Teavün Cemiyeti, tarihi misyonuna uygun şekilde ağırlıklı olarak eğitim alanında faaliyet gösterecek. Kısa adı ÇER- KAD olacak Çerkes Kadınları Teavün Cemiyeti, öncelikle anaokulları kurarak “okul öncesi çocuklara Çerkesçe öğretilmesi” çalışmalarında bulunacak.
ÇER-KAD'ın Kurucu Yönetim Kurulu şu isimlerden oluşuyor:
- Prof. Dr. Günsel Şurdum Avcı, Tıp doktoru
- Serpil Güleçyüz, Eğitimci
- Ayşe Özinci, Sağlıkçı (Hemşireler Derneği Başkanı)
- Didem Baş, Ekonomist- İş Kadını
- F. Setenay Kaplan, Ekonomist
- Emine Sezgin Aslandok, Kimya Mühendisi - İşletmeci
- Billur Aktürk, Televizyon Programcısı
KAPATILAN ÇERKES KADINLARI TEAVÜN CEMİYETİ
II. Meşrutiyet’in ilanından(1908) sonra kurulan Çerkes Kadınları Teavün Cemiyeti’nin başkanı Hayriye Melek Hunç Hanım idi. Veznadarı da Çerkes Kız Numune Mektebi’nin müdürü olan Seza Pekhu hanım idi. Cemiyet’in diğer üç kurucusu ise Makbule Berzek, Emine Reşit Zalique ve Faika Ulagay Hanım’dır.
Çerkes Kadınları Teavün Cemiyeti, mütareke yıllarının özel koşulları nedeniyle zor durumda bulunan ve müdürlüğünü Mustafa Butbay’ın yaptığı Anas Terakki Mektebi’ni 1919 yılında devraldı ve adını bir süre sonra “Çerkes Numune Mektebi” (Çerkes Kız Mektebi) olarak değiştirdi. Beşiktaş Akaretler’de 52 numaralı binada açılan ilk ve orta düzeydeki bu okulda hem Çerkesce hem de Türkçe eğitim veriliyordu.
24 Temmuz 1923'de imzalanan ve Çerkeslere azınlık hakkı tanınmayan "Lozan Antlaşması"nın imzalanmasının üzerinden bir ay geçmeden "Çerkes Kadınları Teavün Cemiyeti", "Çerkes İttihat ve Teavün Cemiyeti" ile birlikte kapatılmıştır. 5 Eylül 1923'te tebliğ edilen okulun kapatıldığına dair kararla Çerkeslerin Osmanlı döneminde sahip oldukları ana dilde eğitim imkânı, Türkiye Cumhuriyeti hükümeti tarafından resmen ortadan kaldırılmıştır.
Bu karar üzerine Müdire Seza Hanım, Mili Eğitim Müdürü Saffet Bey ile görüşmeye gitmiş, Saffet Bey, "şimdi yangın var, okuldan çok memnunuz, belki sonra açarız" diyerek Seza Hanım'ı geri göndermiştir. Aradan birkaç gün geçtikten sonra Seza Hanım gözaltına alınmış ve birkaç ay hapiste tutulduktan sonra serbest bırakılmıştır.
